Soy Gaz Nasıl Yazılır? TDK'ye Göre Doğru Yazımı

Türkçede yazımı sıklıkla karıştırılan ifadelerden biri soy gaz ile soygaz ayrımıdır. Özellikle kimya ve fen bilimleri alanında kullanılan bu terimin hatalı yazımı, kavramsal belirsizliklere yol açabildiği gibi akademik ve teknik metinlerin dilsel tutarlılığını da zedeleyebilmektedir. Bu nedenle doğru yazımın açık biçimde ortaya konulması önem taşır. Bu metinde, Türk Dil Kurumu ölçütleri esas alınarak doğru kullanımın hangisi olduğu, yazım biçiminin dil bilgisel gerekçeleri ve örnek cümleler aracılığıyla kullanım şekli açıklanmaktadır.

Doğru Yazım: Soy Gaz ✔️

Doğru kullanım soy gaz şeklindedir. Türk Dil Kurumuna göre bu ifade ayrı yazılır. Bunun temel nedeni, soy kelimesinin burada bir sıfat, gaz kelimesinin ise isim görevinde kullanılmasıdır. Türkçede sıfat tamlamaları kural olarak ayrı yazılır. Soy kelimesi bu bağlamda asal, tepkimeye girmeyen anlamını taşır ve gaz sözcüğünü nitelendirir.

Kimya literatüründe helyum, neon, argon gibi elementler soy gazlar olarak adlandırılır. Bu kullanım, kelimenin bilimsel karşılığıyla da örtüşür. Bitşik yazım, Türkçenin söz dizimi ve yazım kurallarıyla uyumlu değildir.

Örnek cümle:
Helyum, periyodik tabloda yer alan bir soy gaz olduğu için kimyasal tepkimelere girmez.

Yanlış Yazım: Soygaz

Soygaz biçimi yanlıştır ve TDK tarafından kabul edilmez. Bu kelimenin bitişik yazılması, birleşik kelime mantığına dayandırılmaya çalışılsa da Türkçede bu yönde bir kural bulunmaz. Çünkü soy ve gaz sözcükleri anlam kaynaşmasına uğramamıştır; biri diğerini niteleyen açık bir sıfat tamlamasıdır.

Türkçede bitişik yazılan birleşik kelimelerde genellikle ya ses düşmesi olur ya da anlam tamamen yeni bir kavrama dönüşür. Soygaz yazımında bu koşulların hiçbiri gerçekleşmez. Bu nedenle bitişik yazım, hem yazım yanlışıdır hem de dil bilgisi açısından hatalıdır.

Yanlış kullanıma örnek:
Neon bir soygazdır.
Bu cümledeki yazım yanlıştır; doğru biçim soy gaz olmalıdır.